Hàn 6G Là Gì? Đặc Điểm, Phương Pháp, Ứng Dụng Và Yêu Cầu Leave a comment

Hàn 6G là kỹ thuật hàn ống thép cố định, nghiêng 45°, không xoay. Thợ hàn phải hàn liên tục quanh toàn bộ chu vi ống, đi qua mọi tư thế (bằng, đứng, ngang, trần) và kiểm soát vũng hàn khi trọng lực thay đổi.

Theo American Welding Society (AWS) năm 2016, hàn 6G là tư thế hàn ống khó nhất do yêu cầu chuyển đổi tư thế không gián đoạn và tỷ lệ trượt bài kiểm tra tay nghề của thợ mới có thể vượt 70%.

Phương pháp hàn TIG, hàn que, hàn hồ quang có khí bảo vệ thường được áp dụng cho hàn 6G. Hàn 6G được thực hiện theo quy trình 3 bước gồm: chuẩn bị phôi, hàn lớp lót, và hàn lớp đệm – lớp phủ.

Kỹ thuật hàn này được áp dụng phổ biến trong ngành dầu khí, nhiệt điện, đóng tàu – công trình biển và hóa chất – thực phẩm.

Cùng tìm Vegatec hiểu kỹ hơn về hàn 6G qua bài viết sau nhé!

Hàn 6G Là Gì?

Hàn 6G là phương pháp hàn ống ở tư thế nghiêng 45° (sai số cho phép ±5°) và cố định hoàn toàn, không xoay trong suốt quá trình hàn. So với các tư thế 1G, 2G và 5G, hàn 6G có độ khó cao nhất và chứng chỉ 6G được xem là minh chứng cho năng lực hàn ống toàn diện theo tiêu chuẩn quốc tế.

Ký hiệu ‘6G’ tuân theo hệ thống phân loại của AWS và ASME. Số ‘6’ biểu thị ống đặt nghiêng 45° và cố định. Chữ ‘G’ là viết tắt của Groove, nghĩa là hàn rãnh. Hệ thống này là căn cứ để đánh giá và cấp chứng chỉ thợ hàn quốc tế.

Theo tiêu chuẩn ASME Section IX, chứng chỉ 6G cho phép thợ hàn thực hiện tất cả các tư thế hàn ống từ 1G đến 5G mà không cần thi bổ sung.

Bảng so sánh các tư thế hàn ống phổ biến:

Tư thế	Vị trí ống	Trạng thái ống	Tư thế thao tác	Độ khó
1G	Nằm ngang	Xoay tròn	Hàn bằng	Dễ nhất
2G	Đứng thẳng	Cố định	Hàn ngang	Trung bình
5G	Nằm ngang	Cố định	Hàn trần, ngang, bằng	Khó
6G	Nghiêng 45°	Cố định	Tất cả tư thế	Khó nhất

Đặc Điểm Kỹ Thuật Nổi Bật Của Tư Thế Hàn 6G Là Gì?

Hàn 6G là tư thế hàn ống khó nhất, với ống đặt nghiêng 45° và cố định, không xoay. Thợ hàn phải hàn liên tục quanh toàn bộ chu vi ống, đi qua mọi tư thế (bằng, đứng, ngửa) và kiểm soát vũng hàn khi trọng lực thay đổi. Vì đánh giá toàn diện tay nghề, chứng chỉ 6G được xem là chứng chỉ toàn năng trong hàn ống.

1. Đặc điểm về góc đặt ống và trạng thái cố định

Đặc điểm nhận diện quan trọng nhất của tư thế hàn 6G là ống được đặt nghiêng 45° so với phương ngang, với sai số cho phép trong khoảng ±5°. Trong suốt quá trình hàn, ống được cố định hoàn toàn, không xoay hoặc thay đổi vị trí. Khác với tư thế 1G cho phép ống xoay để mối hàn luôn ở vị trí thuận lợi, tư thế 6G buộc thợ hàn di chuyển quanh toàn bộ chu vi mối hàn.

Ở tư thế 6G, trục ống cố định, buộc thợ hàn di chuyển quanh toàn bộ chu vi mối hàn. Góc nghiêng 45° làm trọng lực tác động lên kim loại lỏng theo nhiều hướng bất lợi. Nếu không kiểm soát tốt vũng hàn, mối hàn dễ bị chảy tràn, chảy xệ hoặc thiếu ngấu.

2. Đặc điểm về sự chuyển đổi tư thế liên tục

Một mối hàn 6G hoàn chỉnh yêu cầu thợ hàn phải chuyển tiếp qua tất cả các tư thế hàn (bằng, ngang, đứng, trần) mà không được ngắt quãng. Theo Jeffus (2012), dòng chảy vũng hàn trong điều kiện 6G chịu ảnh hưởng mạnh của trọng lực. Nguy cơ phát sinh khuyết tật có thể tăng 40–50% khi nhiệt độ giữa các lớp vượt 250°C.

3 vị trí trên chu vi ống thường được mô tả theo mặt đồng hồ:

• Vị trí 6 giờ (đáy ống): hàn ngửa – tư thế khó nhất do kim loại lỏng dễ rơi xuống.
• Vị trí 3 giờ và 9 giờ: hàn đứng – kim loại có xu hướng chảy theo chiều trọng lực.
• Vị trí 12 giờ (đỉnh ống): hàn bằng – tương đối thuận lợi hơn.

Điểm then chốt của hàn 6G nằm ở việc chuyển đổi tư thế liên tục, không tạo điểm dừng. Việc dừng giữa chừng sẽ phát sinh mối nối (tie-in), làm tăng nguy cơ xuất hiện khuyết tật như rỗ khí, chồng mép hoặc nứt nguội.

3. Đặc điểm về độ khó và thách thức kỹ thuật

Độ khó của hàn 6G không chỉ đến từ góc đặt ống mà còn từ việc kiểm soát vũng hàn khi hướng tác động của trọng lực liên tục thay đổi.

Ở vị trí 12 giờ, nhiệt quá cao gây chảy xệ, làm mối hàn lồi và mất thẩm mỹ. Ở vị trí 6 giờ, nhiệt không đủ hoặc thao tác sai sẽ khiến mối hàn thiếu ngấu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến độ bền cơ học.

Thợ hàn cần liên tục điều chỉnh dòng điện, tốc độ di chuyển và góc mỏ hàn để đảm bảo chất lượng mối hàn. Việc điều chỉnh dựa trên quan sát trực tiếp trạng thái vũng hàn. Kỹ năng này đòi hỏi phản xạ nhanh và kinh nghiệm thực tế dày dạn.

Theo đánh giá của AWS năm 2016, hàn 6G được công nhận là tư thế hàn ống khó nhất, với yêu cầu kỹ thuật cao và tỷ lệ trượt bài kiểm tra tay nghề đặc biệt cao đối với thợ mới.

4. Giá trị của chứng chỉ hàn 6G

Theo ASME Section IX, thợ hàn đạt chứng chỉ 6G được công nhận đủ năng lực hàn các tư thế ống khác như 1G, 2G và 5G mà không cần thi bổ sung. Nhờ đó, chứng chỉ 6G được xem là chứng chỉ “toàn năng” trong ngành hàn ống, mang lại lợi thế lớn về cơ hội việc làm, thu nhập và khả năng tham gia các dự án kỹ thuật cao.

Phương Pháp Hàn Nào Phổ Biến Được Áp Dụng Cho Tư Thế 6G?

Theo Vegatec, 3 phương pháp hàn phổ biến cho tư thế 6G gồm: hàn TIG (GTAW), hàn que (SMAW) và hàn hồ quang có khí bảo vệ (GMAW/MIG-MAG).

1. Phương pháp hàn TIG (GTAW)

Hàn TIG sử dụng điện cực Tungsten không nóng chảy để tạo hồ quang. Thợ hàn cấp kim loại bổ sung riêng bằng tay. Khí Argon tinh khiết bảo vệ hoàn toàn vũng hàn, ngăn ngừa oxy hóa và rỗ khí.

Ưu điểm nổi bật của hàn TIG trong tư thế 6G là khả năng kiểm soát vũng hàn cực kỳ chính xác. Thợ hàn có thể chủ động điều chỉnh lượng nhiệt và lượng kim loại đắp, giúp xử lý hiệu quả các vị trí chuyển tiếp khó trên chu vi ống.

Theo ASME Section IX (2021), hàn TIG cho lớp lót trong tư thế 6G đạt độ tin cậy ngấu lên tới 95%. Phương pháp này giảm khuyết tật rỗ khí khoảng 60% so với SMAW trong hệ thống ống áp lực cao. Nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật quy định TIG cho lớp lót là yêu cầu bắt buộc.

2. Phương pháp hàn que (SMAW)

Hàn que (SMAW – Shielded Metal Arc Welding) sử dụng que hàn có lõi kim loại với lớp thuốc bao bọc bên ngoài. Khi hồ quang cháy, lớp thuốc này tạo khí và xỉ bảo vệ vũng hàn, đồng thời bổ sung các nguyên tố hợp kim cần thiết.

Trong tư thế 6G, hàn que có 2 ưu điểm chính: tính linh hoạt cao và khả năng làm việc trong điều kiện gió, bụi, ngoài trời hoặc công trường xa nguồn điện ổn định. Que hàn E7018 là lựa chọn phổ biến nhờ tính chất cơ học tốt, khả năng hàn mọi tư thế và lớp thuốc bọc low-hydrogen giúp giảm nguy cơ nứt hydro. Phương pháp này thường được dùng cho lớp đệm và lớp phủ sau khi lớp lót đã hoàn thành.

3. Hàn hồ quang kim loại có khí bảo vệ (GMAW/MIG-MAG)

Hàn GMAW ( MIG-MAG) sử dụng dây hàn nóng chảy được cấp tự động liên tục, kết hợp với khí bảo vệ như Argon, CO₂ hoặc hỗn hợp Argon–CO₂. Ưu điểm lớn nhất của GMAW trong tư thế 6G là tốc độ đắp kim loại cao, giảm thời gian thi công và hạn chế số điểm dừng trên đường hàn.

GMAW nhạy cảm với gió và yêu cầu thiết bị cồng kềnh. Phương pháp này phù hợp hơn trong môi trường xưởng chế tạo. Trên thực tế, quy trình kết hợp TIG cho lớp lót và GMAW cho các lớp đệm, phủ đang ngày càng phổ biến nhờ tối ưu cả chất lượng lẫn năng suất. Việc lựa chọn SMAW hay GMAW sẽ phụ thuộc vào điều kiện thi công cụ thể và được quy định rõ trong tài liệu WPS.

Quy Trình Hàn 6G Đạt Chuẩn Gồm Những Bước Nào?

Quy trình hàn 6G đạt chuẩn gồm 3 bước: chuẩn bị phôi, hàn lớp lót, và hàn lớp đệm – lớp phủ.

• Bước 1 – Chuẩn bị phôi và vát mép

Thợ hàn vát mép ống theo WPS, thường 30–37,5° mỗi bên, tạo rãnh chữ V 60–75°. Mép vát phải phẳng, không có ba via.

Bề mặt kim loại trong và ngoài cần làm sạch tối thiểu 20mm từ mép hàn, loại bỏ dầu mỡ, gỉ sét, sơn.

Khe hở chân mối thường 2,5–4mm, độ lệch mép (Hi-Lo) không quá 1,5mm. Trước khi hàn, đính gá 3–4 điểm đều quanh ống để cố định.

• Bước 2 – Hàn lớp lót

Lớp lót quyết định độ ngấu của mối hàn. Yêu cầu kim loại hàn ngấu hoàn toàn sang mặt trong ống, chân mối đều.

Thợ hàn cần kiểm soát tốt keyhole, giữ ổn định để tránh thủng hoặc thiếu ngấu. Với hàn TIG, chiều dài hồ quang nên duy trì 2–3mm. Các mối đính phải được mài phẳng để lớp lót chạy liền mạch.

• Bước 3 – Hàn lớp đệm và lớp phủ

Lớp đệm điền đầy rãnh hàn, tránh lẹm mép hoặc chồng lớp không đều. Vegatec khuyến nghị hàn cần kiểm soát nhiệt độ interpass trong khoảng 150–250°C tùy theo vật liệu để tránh khuyết tật.

Lớp phủ là lớp hoàn thiện, quyết định thẩm mỹ và bảo vệ bề mặt. Thợ hàn áp dụng kỹ thuật “walking the cup” khi hàn TIG lớp phủ. Chiều cao lớp phủ khoảng 1–3mm, phủ đều sang hai bên mép theo WPS.

Hàn 6G Được Ứng Dụng Trong Những Lĩnh Vực Nào?

Bốn ngành công nghiệp ứng dụng hàn 6G phổ biến nhất gồm: dầu khí, nhiệt điện, đóng tàu và công trình biển, hóa chất và thực phẩm.

1. Ứng dụng trong ngành dầu khí và đường ống dẫn

Ngành dầu khí là lĩnh vực có nhu cầu cao về thợ hàn 6G, với mức thu nhập từ 20–50 triệu đồng/tháng tùy kinh nghiệm và dự án. Các đường ống dẫn dầu, dẫn khí thường dài hàng trăm đến hàng nghìn km, vận hành dưới áp suất 50–150 bar và có rủi ro cháy nổ cao. Một khuyết tật nhỏ trong mối hàn có thể gây rò rỉ, cháy nổ hoặc ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Tiêu chuẩn API 1104 là yêu cầu bắt buộc cho hàn đường ống áp lực trong ngành dầu khí. Theo đó, chỉ thợ hàn vượt qua bài kiểm tra 6G mới được phép thi công. Môi trường làm việc thường khắc nghiệt (sa mạc, rừng sâu, ngoài khơi), nhưng thu nhập cao và thường được tính theo mối hàn đạt chuẩn.

2. Ứng dụng trong ngành nhiệt điện và nhà máy điện

Trong các nhà máy nhiệt điện, hệ thống ống hơi cao áp phải chịu nhiệt độ 500–600°C và áp suất rất lớn. Chất lượng mối hàn quyết định trực tiếp đến an toàn vận hành của hệ thống.

Tiêu chuẩn ASME B31.1 quy định chặt chẽ việc hàn đường ống năng lượng, yêu cầu thợ hàn có chứng chỉ phù hợp và kiểm tra không phá hủy gần như 100%. Các nhà máy nhiệt điện ưu tiên tuyển dụng thợ hàn 6G có tay nghề cao và kinh nghiệm thực tế để giảm nguy cơ nổ ống hơi gây thiệt hại.

3. Ứng dụng trong ngành đóng tàu và công trình biển

Ngành đóng tàu và công trình biển đòi hỏi hàn 6G do hệ thống ống phức tạp, không gian hẹp và tư thế hàn khó. Trên tàu biển hay giàn khoan, ống nhiên liệu, ống thủy lực, ống làm mát đan xen ở nhiều góc độ khác nhau.

Tiêu chuẩn DNV-GL được áp dụng phổ biến, yêu cầu mối hàn chịu được nước biển mặn, rung động liên tục và điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Một số vị trí đặc biệt yêu cầu hàn dưới nước, kết hợp kỹ năng hàn 6G và lặn chuyên nghiệp. Nghề này có mức thu nhập 50–100 triệu đồng/tháng do tính chất nguy hiểm

4. Ứng dụng trong ngành hóa chất và thực phẩm

Ngành hóa chất và thực phẩm chú trọng vệ sinh và chống ăn mòn. Đường ống thường làm bằng inox, yêu cầu mối hàn sạch, không rỗ khí, không cháy màu để đạt tiêu chuẩn hàn vệ sinh.

Tiêu chuẩn ASME BPE quy định bề mặt trong mối hàn phải nhẵn bóng, không khe hở tích tụ vi khuẩn. Tiêu chuẩn đòi hỏi kỹ thuật hàn TIG 6G chính xác, kết hợp khí bảo vệ ngược (back purging). Với ngành hóa chất, mối hàn còn phải chịu được axit, kiềm và các môi trường ăn mòn mạnh, khiến thợ hàn 6G chuyên inox và hợp kim đặc biệt luôn được đánh giá cao.

Thợ Hàn Cần Đáp Ứng Những Yêu Cầu Gì Để Hàn 6G Đạt Chuẩn?

Để hàn 6G đạt chuẩn, thợ hàn cần tay nghề hai tay thuần thục, khả năng kiểm soát vũng hàn chính xác, thể lực và tư thế ổn định, thiết bị–vật tư đạt chuẩn cùng chứng chỉ quốc tế còn hiệu lực.

1. Yêu cầu về kỹ năng hai tay và kiểm soát vũng hàn

Hàn 6G yêu cầu thợ hàn sử dụng linh hoạt cả tay thuận và tay nghịch. Nhiều vị trí trên chu vi ống sẽ che khuất tầm nhìn khi chỉ dùng tay thuận. Việc đổi tay giúp duy trì góc quan sát tốt và kiểm soát vũng hàn chính xác hơn. Khả năng đổi tay giúp duy trì góc quan sát tốt và tránh hàn “mù”.

Kiểm soát vũng hàn là kỹ năng cốt lõi, thể hiện qua việc quan sát màu sắc, độ loãng và hướng chảy của kim loại nóng chảy. Thợ hàn 6G cần điều chỉnh dòng điện, tốc độ hàn và góc mỏ liên tục khi chuyển giữa các vị trí hàn bằng, hàn đứng và hàn ngửa. Kỹ năng này chỉ đạt được qua luyện tập có hệ thống và thời gian đủ dài.

2. Yêu cầu về thể lực, tư thế và trang bị bảo hộ

Tư thế 6G buộc thợ hàn duy trì các tư thế khó trong thời gian dài, đòi hỏi sức bền và độ ổn định cao. Tay run do mỏi cơ hoặc tư thế không vững sẽ làm đường hàn không đều và dễ lỗi. Thợ hàn cần biết tận dụng các điểm tựa như khuỷu tay, cổ tay để giữ thao tác ổn định.

Vegatec khuyên thợ hàn cần chuẩn bị đầy đủ: mặt nạ hàn tự động, găng tay chịu nhiệt, quần áo chống cháy. Thợ hàn cần thêm mũ trùm và khăn che cổ khi hàn ngửa để tránh kim loại nóng rơi xuống gây bỏng.

3. Yêu cầu về máy hàn, nguồn điện và vật liệu tiêu hao

Máy hàn TIG cho tư thế 6G cần có chức năng điều chỉnh dòng mịn và khởi động cao tần (HF start). Máy hàn que cần hồ quang ổn định ở dòng thấp. Nguồn điện phải đủ công suất và ổn định; tại công trường xa thường dùng máy phát chuyên dụng.

Vật liệu tiêu hao phải đạt chuẩn: que E7018 (low-hydrogen) cho hàn que thép carbon, bảo quản trong lò sấy; dây ER70S-6 và khí Argon tinh khiết ≥99,99% cho hàn TIG.

4. Yêu cầu về tiêu chuẩn và chứng chỉ hành nghề

Thợ hàn 6G cần chứng chỉ theo các tiêu chuẩn quốc tế như ASME Section IX, AWS D1.1, API 1104 hoặc EN ISO 9606. Mẫu hàn thi chứng chỉ phải vượt qua kiểm tra không phá hủy (RT hoặc UT). Chứng chỉ chỉ có hiệu lực khi thợ hàn duy trì hoạt động hàn liên tục, nếu gián đoạn quá 6 tháng phải thi lại.

Giải Đáp Thắc Mắc Liên Quan Tới Hàn 6G

1. Hàn 6G có độc hại không và cần trang bị bảo hộ gì?

Có, hàn 6G có thể gây hại cho sức khỏe nếu không có bảo hộ đúng cách. Quá trình hàn sinh ra khói chứa các hạt kim loại và khí độc, đặc biệt khi hàn thép không gỉ hoặc thép hợp kim. Việc đeo khẩu trang lọc khói chuyên dụng hoặc làm việc trong môi trường có hệ thống hút khói là cần thiết. Ngoài ra, trang bị bắt buộc còn bao gồm mặt nạ hàn, găng tay da dài, giày bảo hộ và quần áo cotton dày.

Để biết cách trang bị bảo hộ đúng chuẩn khi hàn 6G, bạn nên tham khảo bài viết Nguyên tắc an toàn khi sử dụng máy hàn nhằm đảm bảo sức khỏe và an toàn trong suốt quá trình làm việc.

2. Học hàn 6G mất bao lâu đối với người mới bắt đầu?

Người mới bắt đầu cần 3-6 tháng thực hành liên tục mỗi ngày để thành thạo hàn 6G. Thợ đã vững kỹ thuật 5G chỉ cần 3-4 tuần tập trung để nâng cấp lên 6G.

Để nắm rõ đặc điểm và độ khó của từng vị trí hàn từ 1G đến 6G, bạn có thể xem thêm bài viết Vị trí hàn trong không gian.

3. Mối hàn 6G bị trượt kiểm tra X-quang thường do những lỗi nào?

Lỗi phổ biến nhất khiến mối hàn bị loại gồm: không ngấu ở lớp lót, rỗ khí do phôi bẩn hoặc que hàn ẩm, nứt do nhiệt độ interpass không kiểm soát, và lẫn xỉ do vệ sinh giữa các lớp hàn chưa kỹ. Kiểm tra NDT bằng chụp X-quang sẽ phát hiện tất cả những khuyết tật này.

Để hiểu rõ mức độ khuyết tật nào bị loại và tiêu chí chấp nhận khi kiểm tra X-quang, bạn nên tham khảo thêm bài viết Tiêu chuẩn mối hàn.

4. Que hàn E7018 có bắt buộc phải sấy trước khi sử dụng cho hàn 6G không?

Có, bắt buộc. Que hàn E7018 có lớp thuốc bọc low-hydrogen rất dễ hút ẩm từ không khí. Nếu không sấy que hàn ở nhiệt độ 120-150°C trong lò giữ nhiệt trước khi dùng, độ ẩm sẽ gây ra lỗi rỗ khí (porosity) và nứt hydro trong mối hàn. Đây là nguyên nhân phổ biến khiến mẫu hàn bị loại khi kiểm tra X-quang.

5. Đơn vị nào cung cấp máy hàn kim loại chất lượng, giá tốt tại Hồ Chí Minh?

Vegatec cung cấp máy hàn kim loại CO2/MIG/MAG, máy hàn TIG/ hàn que, máy hàn 1 chiều/ xoay chiều chính hãng, uy tín tại Hồ Chí Minh.

Ưu điểm của Vegatec:

• Sản phẩm chính hãng, nhập khẩu chính ngạch, đầy đủ CO–CQ.
• Chất lượng ổn định, độ bền cao, hiệu suất hàn mạnh và đều.
• Phù hợp nhiều nhu cầu: từ xưởng cơ khí nhỏ đến nhà máy sản xuất lớn.
• Tư vấn kỹ thuật đúng nhu cầu, tối ưu chi phí đầu tư.
• Chính sách bảo hành rõ ràng, minh bạch.
• Linh kiện thay thế sẵn có, dễ bảo trì – sửa chữa.
• Đội ngũ kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm tại Hồ Chí Minh.
• Giá cả cạnh tranh, nhiều lựa chọn theo ngân sách.
• Giao hàng nhanh, hỗ trợ kỹ thuật và hậu mãi chuyên nghiệp.

Hàn 6G là đỉnh cao tay nghề trong ngành hàn, đòi hỏi nền tảng kỹ thuật vững, khả năng kiểm soát vũng hàn chính xác và sự rèn luyện bền bỉ. Nếu bạn có thắc mắc về kỹ thuật hàn hay có nhu cầu mua máy hàn kim loại, liên hệ Vegatec để được tư vấn cụ thể nhé!